Yazılımcı değiştirirken projenizi güvenle devretmenin anahtarı, ayrılık konuşulmadan önce bütün erişimlerin, kodun ve bilgilerin sizin kontrolünüzde olduğundan emin olmaktır. Sunucu, alan adı ve diğer hizmet hesapları sizin adınıza olmalı, kaynak kodunun güncel bir kopyası elinizde bulunmalı ve sistemin nasıl çalıştığını anlatan temel notlar yazılı hale getirilmiş olmalıdır. Bu hazırlık yapıldığında yeni yazılımcı projeyi kısa sürede devralır ve işletmeniz hiçbir aksama yaşamaz. Hazırlık yapılmadığında ise erişim kayıpları, kayıp kodlar ve haftalarca süren araştırmalar kaçınılmaz hale gelir. Bu yazıda devir sürecini adım adım ve sorunsuz şekilde nasıl yöneteceğinizi anlatıyoruz.
Yazılımcı değiştirmenin yaygın sebepleri
Yazılımcı değiştirme kararı genellikle birkaç sebepten biriyle alınır. Mevcut yazılımcı başka bir işe geçmiş veya yoğunluğu nedeniyle projenize zaman ayıramıyor olabilir. İletişim zorlaşmış, talepler uzun süre cevapsız kalmaya başlamış olabilir. Ya da işletmeniz büyümüş ve mevcut yazılımcının uzmanlık alanı yeni ihtiyaçlarınızı karşılamaz hale gelmiş olabilir.
Sebebi ne olursa olsun, yazılımcı değiştirmek olağan bir iş kararıdır. Önemli olan bu geçişin işletmenize zarar vermeden yapılmasıdır. Ayrılığın dostane ya da gergin olması, devir sürecinin ne kadar kolay geçeceğini doğrudan etkiler. Bu yüzden mümkün olduğunca açık ve saygılı bir iletişimle ilerlemek her iki taraf için de faydalıdır.
İlk adım: erişimleri kontrol edin
Devir sürecine başlamadan önce projenizle ilgili bütün hesapların listesini çıkarın. Alan adı, sunucu veya barındırma hizmeti, e-posta hizmeti, ödeme sistemi, kod deposu ve kullanılan diğer dış hizmetler bu listede yer almalıdır. Her hesabın kimin adına açıldığını ve giriş bilgilerinin kimde olduğunu kontrol edin.
Hesaplardan herhangi biri yazılımcının kişisel hesabı üzerinden açılmışsa, bunu öncelikli olarak düzeltin. Alan adının sizin adınıza kayıtlı olmaması, ileride sitenizin tamamen kontrolünüz dışına çıkmasına yol açabilir. Barındırma hizmetinin yazılımcının hesabında olması ise sunucuya erişiminizi onun iyi niyetine bağlı hale getirir.
Bu kontrolü ayrılık konuşulmadan önce yapmak önemlidir. İlişki iyi giderken bu taleplere olumlu cevap almak çok daha kolaydır. Ayrılık kararı açıklandıktan sonra bu konular daha hassas hale gelebilir.
Kullanılan ücretli hizmetlerin ödemelerinin kimin kartından yapıldığını da kontrol edin. Barındırma, alan adı veya diğer abonelikler eski yazılımcının ödeme bilgileriyle yenileniyorsa, ayrılıktan sonra bu ödemeler durabilir ve siteniz beklenmedik bir anda erişilemez hale gelebilir. Bu abonelikleri işletmenizin ödeme bilgilerine taşımak, devir sürecinin önemli adımlarından biridir.
Kaynak kodunu güvenceye alın
Projenizin kaynak kodu, işletmenizin en değerli varlıklarından biridir. Kodun güncel ve eksiksiz bir kopyasının sizde veya sizin kontrolünüzdeki bir kod deposunda bulunduğundan emin olun. Sunucudaki kod ile yazılımcının bilgisayarındaki kod arasında fark olabilir; teslim alınan kodun gerçekten canlıda çalışan sürüm olduğunu doğrulayın.
Kodun yanında veritabanının da güncel bir yedeğini alın. Sitenizdeki müşteri kayıtları, siparişler ve içerikler kodun değil veritabanının içindedir. Bu yedeğin düzenli olarak alındığından ve gerektiğinde geri yüklenebildiğinden emin olun.
Sözleşmenizde kodun haklarının kime ait olduğu yazıyorsa bunu kontrol edin. Yazılı bir sözleşme yoksa, devir sırasında kodun ve tüm içeriklerin işletmenize ait olduğunu belirten kısa bir yazılı onay almak ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkları önler.
Teknik bilgileri yazılı hale getirin
Yeni yazılımcının projeyi hızlıca anlayabilmesi için bazı temel bilgilere ihtiyacı vardır. Projenin hangi altyapıyla yazıldığı, sunucuya nasıl kurulduğu, hangi dış hizmetlerle bağlantılı olduğu ve düzenli olarak yapılması gereken bakım işleri bu bilgilerin başında gelir.
Mevcut yazılımcıdan bu bilgileri içeren kısa bir devir notu hazırlamasını isteyin. Bu not uzun bir belge olmak zorunda değildir. Birkaç sayfalık açık ve güncel bilgiler, yeni yazılımcının günlerce süren araştırmasını birkaç saate indirir.
Bilinen sorunları ve yarım kalan işleri de bu nota ekletin. Hangi özellik tamamlanmadı, hangi bölümde zaman zaman hata çıkıyor, hangi güncelleme ertelendi? Bu bilgiler, yeni yazılımcının öncelikleri doğru belirlemesine yardımcı olur.
Mümkünse kısa bir birlikte çalışma dönemi planlayın
En sorunsuz devirler, eski ve yeni yazılımcının kısa bir süre birlikte çalıştığı devirlerdir. Bir veya iki görüşmede eski yazılımcı projeyi anlatır, yeni yazılımcı sorularını sorar. Bu görüşmeler, yazılı belgelerde yer almayan pek çok ayrıntının aktarılmasını sağlar.
Eski yazılımcı bu konuda isteksizse veya artık ulaşılamıyorsa endişelenmeyin. Deneyimli bir yazılımcı, mevcut kodu ve sistemi inceleyerek projeyi devralabilir. Bu süreç biraz daha uzun sürer, ancak düzgün bir inceleme ile mümkündür.
Yeni yazılımcının ilk işi: inceleme
Yeni yazılımcı projeyi devraldığında ilk iş, değişiklik yapmadan önce sistemi incelemek olmalıdır. Bu incelemede kodun genel durumu, güvenlik açıkları, yedekleme düzeni ve acil müdahale gerektiren sorunlar tespit edilir.
İnceleme sonunda size anlaşılır bir rapor sunulmalıdır. Bu raporda sistemin güçlü ve zayıf yönleri, acil yapılması gerekenler ve uzun vadeli öneriler yer alır. Bu rapor, projenin gerçek durumunu görmenizi ve sonraki adımlar için doğru kararlar vermenizi sağlar.
İnceleme yapılmadan hemen yeni özellik eklemeye başlamak risklidir. Sistemin nasıl çalıştığı tam anlaşılmadan yapılan değişiklikler, beklenmedik yerlerde sorunlara yol açabilir.
Erişimleri güvenli şekilde kapatın
Devir tamamlandıktan sonra eski yazılımcının tüm erişimlerini kapatın. Sunucu, barındırma paneli, kod deposu, yönetim paneli ve diğer hizmetlerdeki şifreleri değiştirin. Bu adım, eski yazılımcıya güvensizlik anlamına gelmez; her iş ilişkisinin sonunda yapılması gereken standart bir güvenlik önlemidir.
Şifreleri değiştirirken bunları güvenli bir yerde saklayın ve yalnızca gerçekten ihtiyaç duyan kişilerle paylaşın. Yeni yazılımcıya da yalnızca işi için gereken erişimleri verin.
Ayrılık görüşmesini nasıl yaparsınız?
Ayrılık kararını mevcut yazılımcıya açık ve saygılı bir dille iletin. Sebebi uzun uzun tartışmak yerine, işletmenizin ihtiyaçlarının değiştiğini ve devrin sorunsuz geçmesini istediğinizi belirtin. Devir için makul bir süre tanıyın ve bu süreçte yapılacak işleri birlikte listeleyin.
Varsa tamamlanmamış işlerin ve ödemelerin durumunu da netleştirin. Hangi işlerin teslim edileceği, hangilerinin yarım bırakılacağı ve bunların ücretlendirmesi konusunda yazılı bir mutabakat, ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkları önler.
Devir kontrol listesi
Süreci takip etmek için basit bir kontrol listesi kullanın. Alan adı, sunucu ve tüm hizmet hesapları işletmenin adına mı? Kaynak kodunun güncel kopyası teslim alındı mı ve canlıdaki sürümle aynı mı? Veritabanının güncel yedeği alındı ve geri yüklenebildiği denendi mi? Devir notu hazırlandı mı, bilinen sorunlar ve yarım kalan işler yazıldı mı? Eski yazılımcının tüm erişimleri kapatıldı ve şifreler değiştirildi mi?
Bu sorulara verilen her olumlu cevap, devrin bir adım daha güvenli hale geldiği anlamına gelir. Listeyi tamamlamadan eski yazılımcıyla iş ilişkisini sonlandırmamaya özen gösterin.
Devir süreci tamamlandığında yeni yazılımcıyla birlikte kısa bir değerlendirme yapın. Sitenin veya sistemin tüm temel işlemlerinin sorunsuz çalıştığını, formların ve ödemelerin doğru şekilde ilerlediğini ve yedeklerin düzenli alındığını birlikte kontrol edin. Bu son kontrol, devrin gerçekten tamamlandığından emin olmanızı sağlar ve yeni dönemin sağlam bir temelle başlamasına yardımcı olur.
Bir dahaki sefere hazırlıklı olun
Bu deneyimden sonra yeni yazılımcıyla çalışırken baştan bazı kurallar koyun. Tüm hesapların işletmenizin adına açılmasını, kodun sizin kontrolünüzdeki bir depoda tutulmasını ve önemli değişikliklerin kısa notlarla belgelenmesini isteyin. Bu kurallar, ileride tekrar bir devir gerektiğinde süreci çok daha kolay hale getirir.
Projeniz yarım kalmışsa veya ciddi sorunlar yaşıyorsa, yarım kalan yazılım projelerini kurtarma yazısındaki adımlar da yol gösterici olacaktır. Projenizi başka bir yazılımcıdan devralacak birini arıyorsanız, proje kurtarma ve yazılım bakımı sayfasında nasıl çalıştığımı inceleyebilirsiniz. İlk adımda sistemi inceleyip mevcut durumu ve öncelikli işleri anlaşılır bir dille paylaşırım.
